على محمدى خراسانى

102

شرح رسائل (فارسى)

آورم يعنى تا ذهاب حمره امساك كنم ولى تمكن از امتثال تفصيلى ظنى دارم يعنى مىتوانم از طريق جستجو در منابع خبر واحد ثقه‌اى بدست آورم مبنى بر اينكه مثلا وجوب صوم تا ذهاب حمره است حال آيا با تمكن از امتثال تفصيلى حق دارم به امتثال اجمالى قناعت كنم يا خير ؟ باز هم مقتضاى قاعده اينست كه : احتياط بلامانع است و تحصيل ظن خاص لازم نيست زيرا با احتياط و اتيان اكثر هم غرض حاصل شده و امر مولى حتما امتثال مىشود ولى از نظر شرعى اشكالاتى شده 1 - عبادت قصد وجه لازم دارد و اگر به امتثال اجمالى اكتفا كنيم نمىدانيم كه آيا از استتار قرص تا ذهاب حمره امساك واجب است تا قصد وجوب كنم يا خير ؟ و لذا به احتياط نمىتوان بسنده كرد . اين اشكال را مكرر جواب داده‌ايم كه قصد وجه معتبر نيست 2 - پيمودن طريق امتثال تفصيلى ظنى قطعا و اجماعا صحيح است و عند اللّه معذوريم ولى پيمودن راه احتياط و امتثال اجمالى مورد اختلاف است كه آيا مجزى است يا نه و در دوران امر بين تعيين و تخيير عقل تعيين را مقدم مىدارد از باب اينكه اخذ به جانب تعيين اخذ به قدر متيقن است و لذا نبايد به احتياط اكتفا كرد ، اين‌گونه موارد احتياط در ترك احتياط است . مرحوم شيخ اين اشكال را جواب نمىدهند و گويا روى همين اصل امتثال تفصيلى را مقدم مىدارند صورت چهارم : عمل تعبدى است و احتياط مستلزم تكرار است فى المثل اجمالا مىدانم كه قبله در يكى از جهات اربع است احتياط به اينست كه به هريك از چهار جهت يك نماز بخوانم و عمل را تكرار كنم ولى قدرت دارم بروم از طريق امارات معتبره مثل محراب مساجد و مقابر مؤمنين و . . . ظن پيدا كنم كه قبله در فلان جهت است حال آيا با تمكن از امتثال تفصيلى ظنى مىتوانيم به احتياط و امتثال تفصيلى اكتفا كنيم يا خير ؟ باز هم از لحاظ عقل